گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

زۆربەی وڵاتان دژی ترەمپن

بە فەرمی ناساندنی جۆلان وەک خاکی ئیسرائیل کاردانەوەی بەدواداهات

2019.03.25 - 22:05
بە فەرمی ناساندنی جۆلان وەک خاکی ئیسرائیل کاردانەوەی بەدواداهات

ناس كورد– فوئاد عەبدوڵا

دوای واژووكردنی دۆناڵد ترەمپ لەسەر بڕیاری بەفەرمی ناساندنی جۆلان وەک خاکی ئیسرائیل، نەتەوەیەکگرتووەکان و ڕوسیا و تورکیا و وڵاتانی عەرەبی بە هەنگاوێکی مەترسیداری دەزانن و ڕەتیدەکەنەوە، هەروەک چەندین وڵاتی تر دژی ئەو هەنگاوەی ترەمپ بوون.

 

تورکیا هاتە وەڵام و مەولود چاوش ئۆغلۆ وەزیری دەرەوەی توركیا هەڵوێستی وڵاتەكەی بەڕوونی ئاشكرا كرد وتی: "بە واژووكردنی بڕیاری سەروەری بەرزاییەكانی جولان بۆ ئیسرائیل، مانای ئەوە نیە بە یاسا خاوەندارێتییەکەی بۆ ئیسرائیل بێت".

 

لە لایەکی تریشەوە ڕوسیا ناڕەزایەتی توندی دەربڕی، سیرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوی ڕوسیا لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بە مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكای وتوە: "ئەوە پێشێلكردنێكی گەورەی یاسای نێودەوڵەتییە،  بارودۆخی ناوخۆی سوریا زیاتر ئاڵۆز دەكات".

 

یەكێتی ئەوروپاش بێدەنگ نەبوو، هاتەدەنگ و لە بەیاننامەیەكدا ڕایگەیاند: "یەكێتی ئەوروپا بە هیچ شێوەیەك داننانێت بە سەروەری ئیسرائیل بە سەر خاكی جۆلاندا، کە لە ساڵی 1967 وە لە داگیریکردووە".

 

ڕێکخراوی نەتەوە یەكگرتوكانیش لە لایەن خۆیەوە بەیاننامەیەكی ناڕەزایی دەرکرد و ئاماژەی بەوەکردووە: "سەبارەت بە بەرزایەکانی جۆلان هیج شتێك نەگۆڕاوە، ئەو ناوچەیە خاكی سوریایە و بەپێی بڕیارەكانی ئەنجومەنی ئاسایش لە ساڵی 1967 وە لەلایەن ئیسرائیلەوە داگیر كراوە ".

 

سەبارەت بەكاردانەوەكانی وڵاتانی عەرەبی لە پرسی دانپێدانانە فەرمییەکەی ئەمریکا، سوریا لەیەكەم كاردانەوەیدا و لە زاری وەلید موعەلیم وەزیری دەرەوەی ئەو وڵاتەوە ڕایگەیاند: "ئەوە دەستدرێژییەكی ڕوونی داگیركەرانەیە بۆ سەر سەروەری و یەكپارچەیی خاكی سوریا".

 

لە لایەکی ترەوە ئەمینداری گشتی كۆمكاری عەرەبیش هاتەدەنگ و دەڵێت: "بە بەهێزتریت وشە ئیدانەی ئەو كارەی ترەمپ دەكەین و بە بڕیارێكی پوچەڵ هەژماری دەكەین، دەرچونێكە لە یاسای نێودەوڵەتی و لە پلە و پایەی ئەمریكا كەمدەكاتەوە لە ناوچەكە".

وەزیرانی دەرەوەی ئوردن و چەند وڵاتێکی تری عەرەبیش دژایەتی بڕیارەکەی ترەمپیان ڕاگەیاند و جۆلان بە خاکی داگیرکراوی سوریا دادەنێن.

ئیسرائیل بەرزاییەكانی جولانی لە شەڕی تەموزی ساڵی 1967 داگیركرد، ئەوە لە کاتێکدایە، جۆلان بە ناوچەیەكی ستراتیژی هەژمار دەكرێت دەڕوانێتە سەر فەلەستین و ئوردن و لوبنان، ڕوپێوەكەشی نزیكەی 1800 كیلۆمەتری دووجایە،بە خاکێکی بەپیت و بەركەت دادەنرێت و یەكێكە لە سەرچاوە كانی ئاوی شیرین لەو ناوچەیەدا و نزیکەی 60 کیلۆمەتریش لە دیمەشقی پایتەختی سوریاوە دوورە.