گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

زانیارى زیاتر

پلانە نهێنییەكانی رژێمی سەدام بۆ كیمیابارانی كوردستان بڵاوكرانەوە

2021.03.08 - 11:40
App store icon Play store icon Play store icon
پلانە نهێنییەكانی رژێمی سەدام بۆ كیمیابارانی كوردستان بڵاوكرانەوە

ناس کورد-

بەپێی كۆمەڵێك بەڵگەنامەی نهێنی ڕژێمی بەعس لەسەر راسپاردەی دەزگای هەواڵگریی سەربازیی، چەند ناوچەیەكی كوردستان دیاری كراون بۆ ئەوەی بە گازی سارین و خەردەل بۆردومان بكرێن و یەكێك لە ئاگادارانی ئەم پرۆسەیەش وەفیق سامەڕایی بووە كە ئێستا لە شاری لەندەن نیشتەجێیە.

 

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

 

بەڵگەنامەكان كە د. حەمید عەبدوڵڵا لە كەناڵی بەڵگەنامەیی "تلك الأیام" لە یوتیوب بڵاویكردووەتەوە و "ناس كورد" بەدواداچوونی بۆ كردووە (8ی ئازاری 2021)، ئاماژە بەوە دەكەن سكرتێری پێشووتری سەرۆكایەتی كۆماری عێراق، حامید سەعدون حەمادی، لە 19 ئازاری 1987، داوایكردووە لە دەزگای هەواڵگریی سەربازیی عێراق، چەند ئامانجێك لە كوردستان دیاری بكەن بۆ ئەوەی بە گازی خەردەل و سارین بۆمب باران بكرێن "چونكە بوونەتە جێگای مەترسی لەسەر ئاسایشی عێراق" بەپێی قسەی بەڵگەنامەكە.

 

لەبەر رۆشنایی ئەم داواكارییەش دەزگای هەواڵگریی پاش لێكۆڵینەوە و هەڵسەنگاندن، دوو جێگای دیاریی كردووە لە كوردستان، یەكەمیان قۆڵی بالیسان و توتمە و شێخ وەسانانە لە رێگای چوار قوڕنە خەلیفان، دووەمیشیان سێوسێنان و گوندەكانی تەكیە و بەلگجاڕە لەدەڤەری قەرەداغ كە هەردووكیان لانكەی نەیارانی رژێمی سەدام بوون.

 

بەڵگەنامەكە لەسەر ئەوەش هەڵوێستەی كردووە كە دەبێت بەكارهێنانی كیمیاییەكە بەجۆرێك بێت كاریگەریی خراپ نەكاتە سەر سوپای عێراق و بارەگای نەیارەكانیش (پێشمەرگە) بپێكێت، هەروەها ئەوەی ڕوونكردووەتەوە ئەو ناوچانە لەڕووی تۆبۆگرافییەوە نزمن و بەهەڵم بوونی كیمیاوی تێیاندا كەمترە و كاریگەرییەكەی هەر لەجێگای خۆی دەمێنێتەوە و پەرە ناسێنێت بۆ جێگەیتر.

 

بەگوێرەی بەڵگەنامەكە دەزگای هەواڵگری دوو بژاردەی داوەتە سەرۆكایەتی كۆمار بۆ بەكارهێنانی كیمیاوی لەو دوو ناوچەی كوردستان. بژاردەی یەكەم: بەكارهێنانی سێیەكی (1/ 3) ئەو گازە كیمیاییە كە بەردەستی ڕژێم بووە (خەردەل و سارین)، بژاردەی دووەمیش: دواخستنی گورزەكە بووە بۆ ناوەڕاستی نیسانی 1987 تا ئەوكاتەی بڕی پێویست لە چەكە كیمیاییەكان دەگەنە عێراق و بەردەست دەبن چونكە دیارە لەو كاتەدا كەم بووە.

 

لەوەڵامی ئەم راسپاردانەی دەزگای هەواڵگرییشدا، سەرۆكایەتی كۆمار (سەدام حسێن) لەنوسراوێكی كە "زۆر نهێنی و شەخسی و بەپەلە" بووە لەسەر هەردوو بژاردەكە ڕازی بووە كە بەكارهێنانی رێژەیەكی كەمە لەگەڵ چاوەڕوانكردنی جێبەجێكردنی گەڕی دووەمی هێرشە كیمیاوییەكە لە ناوەڕاستی نیسان تا چەكی كیمیایی پێویست بەردەست دەبن و كێشەی كەمی چەكی كیمیایی چارەسەر دەبێت.

 

بەڵگەنامەكان ئەوەش دەخەنەڕوو كە ئەم دۆسیەیە ئاراستەی وەفیق سامەڕایی كراوە بەوپێیەی جێگری سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی سەربازیی بووە، بەڵام وەفیق سامەڕایی دواتر لە ئیفادەی دادگای باڵای تاوانەكانی عێراقدا (پاش 2003) هەموو بەرپرسیارێتییەكەی خستووەتە ئەستۆی لیوا سابیر ئەلدوری كە بەرێوەبەری دەزگای هەواڵگری سەربازیی بووە و باسی لەوەكردووە شتەكان راستەوخۆ لەسەرۆكایەتی دەزگا كراون و لەبەر پەلەیی رێوشوێنە باوەكان تێپەرێنراون.

 

بەڵگەنامەكان بە دەستخەت نووسراون بۆ پاراستنی نهێنی وردەكارییەكانی و ئەمەش نەرێتی زۆربەی بەڵگەنامە هەستیارەكانی نێوان سەدام و دەزگا ئەمنییەكانی پەیوەست بە سەرۆكایەتی كۆماری سەردەمی سەدام حسێن بووە.