گه‌ڕان

Shadow Shadow
چیرۆكه‌كانمان

هەڵەی گەورەکان راستدەکەنەوە

 لە کوردستانەوە منداڵان دەبنە هەوێنی پێکەوەژیان

2019.02.17 - 12:59
 لە کوردستانەوە منداڵان دەبنە هەوێنی پێکەوەژیان

 

 

سلێمانی- ناس کورد

دیمەنێکی ئومێدبەخشی منداڵان لە گەڕەکێکی سلێمانی هیوای ئایندەیەکی رۆشن پیشان دەدات کە رەنگە سەرەتایەک بێت بۆ راستکردنەوەی هەڵەی گەورەکان لە عێرقدا کە جگە لە جەنگء ماڵوێرانیء کاولکاری هیچی دیکەی بەرهەم نەهێناوە.

لە یەکێک لە کۆڵانەکانی سەرچنار کە گەڕەکێکی کۆنی شاری سلیمانییە کۆمەڵێک منداڵ کە تەمەنیان لە نێوان 9 بۆ 10 ساڵاندایە، سەرقاڵی یاریکردنن، بەناو کۆڵانەکەدا غاردەدەنء پێدەکەنن بەدەنگی بەرز یەکتری بانگ دەکەن، جارێک بە زمانی کوردی دەدوێن و زۆر جارێش بە زمانی عەرەبی پێکەوە قسە دەکەن.

رەهەند تەمەنی 10 ساڵە و هاوڕێکانی بە (سەرۆک) بانگی دەکەن، لێم پرسی، دەبینم لە گەڵ هاوڕێکانت بە عەرەبی قسەدەکەی؟ پێم بڵێ چۆن فێربوویت؟ بەزردە پێکەنینێکی تێکەڵ بە شەرم، منداڵانە وەڵامی دامەوە وتی: "لە هاوڕێکانم مەجد و عەبدولڕەحمان و ئادم و موهەنەدەوە".  پرسیم هەر ئەمانە هاوڕێتن؟ وتی: "نەخێر"، پەنجەی درێژکرد بە ئاڕاستەی سێ منداڵ کە سەرقاڵی یاریکردن بوونء وتی: "ئەلەند و رێبین و سالاریش رەفیقمن". وتم کامیانت زۆر خۆش دەوێت؟ وتی:"هەموویان هاوڕێمن هەموویانم خۆش دەوێت".

 ئەوەى  تێبنیم کرد لەم گەڕەکە ئەو منداڵانە رۆڵێکی گەورەیان هەیە لە پتەوکردنی پەیوەندیی کۆمەڵایەتی لە نێوان خانەوادەکانیانء نزیککردنەوەیان لە یەکء  تێکشکاندنی هەموو ئەو  لەمپەڕانەی دەبنە هۆکاری دوورکەوتنەوەی کەسەکان لە یەکدی وەک (کلتور و نەتەوە و مەزهەب  و زمان).

رەهەند دەڵێت: "زۆربەی کات من و رێبین و عەبدولڕەحمان و موهەند و مەجد لە ماڵی خۆمان کۆدەبینەوە، یاری پلەیستەیشن دەکەین، هەندێک کاتێش لە ماڵی ئادەم کۆدەبینەوە،چونکە ئەو ڤێرژنی پلەیستەیشنەکەى نوآ ترە".

پێموت عەرەبییەکەت باش دەبینم، وتی:"لە گەل َ موهەند و عەبدولڕحمان و مەجد بە عەرەبی قسە دەکەم،پرسیم ئەگەر هەندێک جار نەتوانی ئەوەی دەتەوێت پێان ڕابگەیەنیت، چى دەکەیت؟ وتی:"کێشە نییە، ئەوان بەکوردی قسە دەکەن و تێدەگەن، ئێستا من لە قوتابخانە لە وانەی زمانی عەرەبیدا زۆر بە هێزم و بەشداری زۆر دەکەم و مامۆستاکەم هەموو جارێک دەستخۆشیم لێ دەکات".

لە نێوان ساڵانی 2006- 2007  ژمارەیەکی زۆر لە هاووڵاتیانی عێراق لە ناوەڕاست و باشوورەوە بەهۆی شەڕی تایفەگەری روویان کردە هەرێمی کوردستانء لە مانگی حوزیرانی  2014 وە هەرێم پیشوازی لە سەدان هەزار هاووڵاتی ئاوارەی  ئەو ناوچانە کرد کە کەوتنە ژێر دەستی (رێکخراوی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام) ناسراو بە داعش.

ئامارەکانی بەڕێوەبەرایەتی لقی سلێمانی فەرمانگەی کۆچ و کۆچبەران ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە لە 10ی حوزەیرانی ی 2014 وەپارێزگای سلێمانی پێشوازی لە (5285) خیزانی ئاوارە لە پارێزگاکانی نەینەوا و سەڵاحەدین و دیالى کردووە.

 رەهەند دەڵێت:"من و مەجد زۆر نزیکین لە یەکەوە"، مەجد خەڵکی پارێزگای دیالەیەء لە گەڵ هاتنی داعشدا خانەوادەکەی ئاوارەی شاری سلێمانی بوون، رەهەند وتیشی:"زۆر جار  دایکم کە یاپراغ یان کفتە دروست دەکات، چەند قاپێک دەنێرێت بۆ ماڵی مەجد و عەبدولڕەحمان و ئادەم".

ئادەم  ئاوارەی پارێزگای ئەنبارە و عەبدلڕەحمانیش خەڵکی شارۆچکەی بێجی سەر بە پارێزگای سەڵاحەدینە.

سالار کە منداڵێکی تری ئەو گەڕەکەیە سەبارەت بە هاوڕێکانی پرسیارم لێکردء وتی: "هەموویان هاوڕێمن، بەڵام رەهەند و موهەند و عەبدولڕەحمان زیاتر".

زیاتر وتیشی:"باوکی من و باوکی موهەند زۆر هاوڕێن و بەیەکەوە کاردەکەن، چونکە باوکم ئۆتۆمبێلی بارهەڵگری هەیە لە نێوان هەرێم و خوارووی عێراقدا کاڵاو شمەک دەگوازێتەوە، باوکی موهەندیش شوفیری دەکات لە سەر ئۆتۆمبێلەکەی باوکم، خێزانەکەی موهەند خەڵکی پاریزگای ئەنبارن". 

مامۆستا رزگار عومەر باوکی رەهەند کە مامۆستای ئامادەییە لە شاری سلیمانی، دەڵێت: "دراوسێکانمان هەموویان بەڕێزنء مرۆڤی باشن، بە دراوسێ عەرەبەکانیشەوە".

ئاماژەی بەوەش کرد کە لە سەرەتای هاتنی خەناوادە عەرەبەکان بۆ گەڕەکەکەیان پێشبینی ئەوەى نەدەکرد بەم شێوەیە خەڵکی گەرەک پەیوەندیان لەگەڵدا ببەستن".

مامۆستا رزگار وتی: "لە دوای ناسنینی خانەوادەی ئەبو مەجدی دراوسێمان، ئەو وێنەیەی کە لەمێشکمدا هەبوو دەربارەی عەرەب، زۆر گۆڕاوە، چونکە کەنعان باوکی مەجد کە خەڵکی شارە دێی ئەبو سەیدانی سەر بە پارێزگای دیالەیە، پێاویکی زۆر بەڕێزە".

بەوتەی مامۆستا رزگار ئەبو مەجد خاونی باخء زەوی کشتوکاڵیەء زۆر جار سەردانی باخو زەویوزارەکەیان لە ئەبو سەیدا دەکاتء کە دەگەڕێتەوە بە سەبەتە خورماو پەرتەقاڵء هەنار دێنێتء بەسەر دراوسێکاندا دابەشی دەکات.

مامۆستا رزگار پێی وایە منداڵەکان هۆکار بوون بۆ نزیکبوونەوەی دراوسێ کوردو عەرەبەکان، چونکە "منداڵەکان هەموو کات بەیەکەوە  یاری دەکەنء دەچنە ماڵی یەکتر بێ ئەوەی وەک گەورەکان گوێ بە مەسەلەی وەک نەتەوەء مەزهەبء کلتور  بدەن.

ژمارە فەرمییەکانی دەستەی ئاماری هەرێمی کوردستان دەریدەخەن کە لە کۆتایی مانگی ئەیلولی ساڵی 2018 وە ژمارەی خێزانە ئاوارەکان لە هەموو هەرێمدا گەیشتووەتە (139656) خێزان  کە دەکاتە (837936) کەس، هەروەها ئەوانەی لە کامپەکانی ئاوارەییدا دەژین ژمارەیان (231486) کەسەو (606090) کەسیان لەناو شارەکاندا دەژین.

ئامارە فەرمییەکانی وەزارتی ناوخۆی هەریًمیش بۆ ساڵی 2018 جەخت لەوە دەکەنەوە کە 40 % لە کۆی گشتی ئاوارەکانی عیراق لە هەرێم دەژینء 81 %ی ئەو رێژەیەش لە ناو شارەکاندانء ئەوانی دیکەش لە 30 کامپدا لە ناو  هەرێمی کوردستان دەژین.

چیا حسێن فارس بەڕێوەبەری لقی سلێمانی فەرمانگەی کۆچ کۆچبەران دەلێت:" زۆربەی ئەو خێزانە ئاوارانەی روویان کردوەتە شاری سلێمانی خەڵکی  پارێزگاکانی سەڵاحەدین و ئەنبار و دیالەن، هەندێکیان لە ناو شاری سلیمانی نیشتەجێ بوون و  هەندێکی تریان لەو کامپانەدان کە دەکەونە شاری سلێمانی و ئیدارەی گەرمیان".

ئاماژەی بەوەش کرد ژمارەی ئەو ئاوارانەى تا  مانگی تشرینی دووەمی 2018 تۆمار کراون،(60381) کەسن، جەختیشی کردەوە کە رێژەی 85%ی ئاوارەکان لە ناو شاری سلێمانیء 15%یان لە کامپەکاندا نیشتەجێن.

دایکی عەبدولڕەحمان دەڵێت:"لەم گەڕەکە نیشتەجێبووین، چونکە نزیکە لە قوتابخانەی ئاوارەکان لەبەرئەوەی عەبدولڕەحمانء عەلی کوڕم  قوتابین".

دەشڵێت:"ماوەیەکی زۆر دوای هاتنمان بۆ گەڕەکی سەرچنار، دراوسێکان پەیوەندیان لە گەڵ دروست نەدەکردینء خۆیان لێ بەدوور دەگرتین، بەڵام دوای ئەوەی عەبدولڕەحمانی کوڕم لەگەڵ رەهەندء سالار بووە هاوڕێ، ئەو پەیوەندییە گۆڕاء پەیوەندیم لەگەڵ دایکی رەهەندء سالار زۆر پتەو بوو".

ئاماژەی بۆ ئەوەش کرد کە لەبەر خاتری دایکی سالار کە حەزی دەکرد منداڵێکی دیکەی هەبێت، ئاهەنگی شەوی زەکریای رێکخستووە کە شەوێکی پیرۆزەو "تایبەتە بە یادکردنەوەی پێغەمبەر یەحیا کە خودا بە پیغەمبەر زەکریا ی بەخشی".

وتیشی: "ئەو شەوە ژنانی گەڕەکم بانگهێشت کرد بۆ ماڵی خۆمانء خوانێکم  بۆ ئامادەکردنء داوام لە دایکی سالار کرد لەو شەوە پیرۆزەدا نزا بکات تا خودا منداڵێکی پێ ببەخشێت، دوای ئەو بۆنەیەش پەیوەندیم لە گەڵ ژنانی گەڕەک زۆر بەهێز بوو،  ئێستا وەکو خوشک واینء زۆر جارێش کە چێشتی خۆش دروست بکەین بۆیەکتری دەنێرین".