گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

چارەسەر یان شەڕى ناوخۆ؟

پارتى و پەکەکە؛ گەڕێکی دیکەى ململانێى سەخت

2020.09.02 - 08:46
App store icon Play store icon Play store icon
پارتى و پەکەکە؛ گەڕێکی دیکەى ململانێى سەخت

ناس کورد-

ئۆپراسیۆنە سەربازییەکەى تورکیا لە قوڵایی خاکى هەرێم بە پاساوى ڕاوەدونانى پەکەکە، پەیوەندییەکانى پارتى دیموکراتى کوردستان و پارتى کرێکارانى کوردستانى گەیاندووەتە گرژترین ئاست و لێوارى شەڕى ناوخۆ.

کەناڵی ناس کورد لە تێلیگرام جۆین بکە   

 

ئۆپراسیۆنە نوێیەکە بەناوى "چڕنوکى هەڵۆ" کە ناوەڕاستى حوزەیرانى ئەمساڵ دەستیپێکرد، بە فراوانترین ئۆپراسیۆن دادەنرێت، کە سەرەتا بە بۆردومانى چەند ناوچەیەک لە ئاسمانەوە دەستیپێکرد، کە هێرشى چڕى وشکانى بەدوادا هات.

  

دواى دەستپێکردنى ئۆپراسیۆنەکە، هێزێکى زۆرى تایبەتى کۆماندۆى تورکیا رەوانەى سنورى هەفتانین کران لەپارێزگاى دهۆک، هەروەها فڕۆکە جەنگییەکان بەچڕى بەردەوامیاندا بە بۆردومانکردنى ناوچە جیاجیاکان.  

 

ناوچەى سەرەکى ئۆپراسیۆنەکە کە سنورى پارێزگاى دهۆکى گرتووەتەوە، لەژێر هەژموونى پەکەکە و پارتیدایە، پەکەکە لەچیا سەختەکانى ناوچەکە جێگیربووە بەرەو سنورى قەندیلى مۆڵگەى سەرەکى، ناوچەکانى دیکەش بە ناوچەى جێنفوزى پارتى هەژمار دەکرێن.

 

تورکیا بەدرێژایی دوو مانگ و نیوى ڕابردوو ئاگربارانى سنورەکە دەکات لە ئاسمانەوە، لە زەمینیشەوە هێزى تایبەتى تورکیا دەیان بنکە و خاڵى نوێی سەربازى لەناوچە سەختە شاخاوییەکان دروستکردووە.

 

پەکەکە تا ئێستا بەسەختى بەرگرى لەناوچەکانى ژێر دەستى دەکات، وەک فەرماندەکانى باسى دەکەن ستراتیژى شەڕکردنیان مانەوەیان نییە لە شوێنێکى سەرەکى، بەڵکو رێگە بە هێزەکانى تورکیا دەدەن بچنە بەشێک لەناوچەکانیان و دواتر بە شەڕى پارتیزانى و مەفرەزەى بچوک بچوک بەردەوام لێیان بدەن تا ناچار دەبن شوێنەکە چۆڵ بکەن.

 

ئەگەرى "شەڕى ناوخۆ"

ئەو شەڕە سەختە کە ئاگرەکەى رۆژ لەدواى رۆژ تاودەسەنێت، ململانێیەکى سەختى لەنێوان پارتى و پەکەکە دروستکردووە، کە لەبەشێک لە ململانێکانى رابردوویان ئالۆزترە، بەتایبەت کە بەرپرسانى باڵاى پەکەکە باس لە ئەگەرى "شەڕى ناوخۆ" دەکەن کە رەنگە لەنێوان ئەوان و پارتیدا هەڵبگیرسێت.

 

پەکەکە بەردەوام پارتى بە هاوکاریکردنى تورکیا تۆمەتبار دەکات بۆ بە ئامانج گرتنى هێزەکانیان و دەرپەڕاندنیان لەناوچەکانى بادینان و زاخۆ و دهۆک، پارتیش ئەو پارتە تۆمەتباردەکات بەوەى هۆکارى هاتنە ناوەوەى سوپاى تورکیایە بۆ ناوچەکانى ژێر دەسەڵاتى.

 

سەرەتاى گرژییەکانى ئەمساڵ دەگەڕێتەوە بۆ مانگى نیسان، کاتێک کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) لە ڕاگەیەنراوێکدا پارتى تۆمەتبارکرد بە پێدانی زانیاری بە تورکیا لەبارەى شوێنی ئەو گەریلایانەى کە لە بۆردومانێکى تورکیا بۆ سەر بارەگایەکى پەکەکە لە زینى وەرتێ گیانیان لەدەستدا.  

 

ئەوکات مەکتەبی سیاسی پارتى بەفەرمى وەڵامى پەکەکەى دایەوە و سەرەڕاى رەتکردنەوەى ئەو تۆمەتە جەختیکردبووەوە، "ئەوەى تا ئێستا لە پەكەكە قبوڵ كراوە بە هۆی سینگفراوانی پارتی و هەرێمی كوردستان بووە كە چاوپۆشییان لە زێدڕەۆییەكانی پەكەكە كردووە".

 

گرژییەکانى ئەوکات تاڕادەیەک لەسنورێکى بەرتەسکى شەڕى لێدوان و میدیاییدا مانەوە تا دواى ئۆپراسیۆنە فراوانەکەى تورکیا، کاتێک هەردوولا بەچڕى دەستیانکردەوە بە تۆمەتبارکردنى یەکترى.

 

رۆژى 23ى مانگى ڕابردوو کۆما جڤاکێن کوردستان (کەجەکە) لە بەیاننامەیەکدا پەکەکەى بە هاوکاریکردنى تورکیا تۆمەتبارکرد لە هێرشەکەیدا بۆسەر پەکەکە و جەختیکردەوە، ئەوان هەرگیز و هیچ کاتێک شەڕی ناوخۆیی کوردانیان ناوێت، بەڵام "پارتى ئەوە بەسەر گەریلادا دەسەپێنێت و دەڵێت یان ئەوەتا ئێوە خۆتان رادەست بکەن و لە دژی کۆماری تورکیا شەڕ نەکەن، یان ئێمەش بە هێزە سەربازییەکانمانەوە دێینە ناو ناوچەکانی ئێوە".

 

لەبەرانبەر ئەو تۆمەتانەدا مەکتەبی رۆشنبیرى و ڕاگەیاندنى پارتى رۆژى 28ى مانگى رابردوو بە راگەیەنراوێکى توند وەڵامى پەکەکەى دایەوە و بە "شەڕ فرۆش" تۆمەتباریکرد و جەختیکردبووەوە "سەدان گوند و ناوچه‌تان داگیرکردووه‌ و نه‌ لێده‌گه‌ڕێن خه‌ڵكه‌كه‌ی به‌ ئارامی تیایاندا بژی و نه‌ رێگای حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستانیش ده‌ده‌ن خزمه‌تگوزاریان پێڕابگه‌یه‌نێ، خۆ داگیرکردن ھەر داگیرکارییە لە ھەر بەرگێکدا بێت".

 

پەکەکە چاوەڕوانى وەڵامە

سەرەڕاى ئەو وەڵامەى پارتى کە بەفەرمى لە میدیاکانى ئەو حزبەوە بڵاوکرایەوە، هێشتا پەکەکە چاوەڕوانى هەڵوێستى فەرمى پارتى یە و داواى چارەسەرکردنى دۆخەکە دەکات.

 

موراد قەرەیلان، ئەندامی کۆمیتەی بەڕێوەبەری پەکەکە دوێنێ لەمیانی چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ ڕادیۆی دەنگی وڵات ڕایگەیاند "لەماوەی ڕابردوودا کەجەکە پەیامێکی ئاڕاستەی پارتی کرد دەربارەی پرسی داگیرکارییەکانی تورکیا، بەڵام تائێستا بەفەرمی وەڵاممان نەدراوەتەوە."

 

وتیشی "لە هەندێک لە دەزگاکانی خوارەوەیان دەقی وەڵامەکان بڵاو کرایەوە، ئەمە وەڵام نییە و چارەسەرییەکان بەم شێوەیە پێشناکەون، کێشەکە گرنگ و جدییە، ئەو بانگەی کە لەلایەن هاوسەرۆکانمانەوە کراوە زۆر گرنگە و بە دڵنیاییەوە دەبێت بە گوێرەی ئەوە هەڵوێست نیشانبدرێت، ئێمە چاوەڕوانی وەڵامی پارتی دەکەین."  

  

قەرەیلان ئاماژەی بەوەشکردووە "ئەو سیاسەتەی پارتی دەیکات هەڵەیە، لەو ڕاگەیاندراوەدا کە ئاڕاستەمان کردوون خاڵی دەستنیشانکراوی گرنگ هەیە، هەم هۆشدارین و هەم بانگەوازن بۆ چارەسەر، ئەو دۆخەی کە ئێستا هەیە شیکاریی بۆ کراوە و ڕێگاچارەشی بۆ دەستنیشان کراوە."  

  

ڕونیشیکردووەتەوە "ئەو سیاسەتە وەک سیاسەتی هەڵگیرساندنی شەڕی ناوخۆیە، واتا زەمینە و بوار بۆ شەڕی ناوخۆ دەرەخسێنێت، ئەوە زۆر مەترسیدارە کە نە ئێمە و نە گەلەکەمان نایەوێت بڵاو ببێتەوە و ڕووبدات."  

 

گرژییەکانى پەکەکە و پەکەکە و ئەگەرى سەرکێشانى بۆ شەڕى ناوخۆ لەکاتێکدایە، بەرپرسانى هەردوو پارتەکە پێشتر چەندینجار جەختیانکردووەتەوە کە هەرگیز رێگە بەشەڕى ناوخۆ نادەنەوە.

 

چوار دەیە هەڵکشان و داکشان

پەیوەندییەکانى پارتى و پەکەکە کە هەردووکیان لەمانگى ئابدا دامەزراون (پەکەکە 15ى ئابی 1984، پارتى  16ى ئابی 1946)، بەدرێژایی نزیکەى چوار دەیەى ڕابردوو هەڵکشان و داکشانى زۆرى بەخۆوە بینیوە تا گەیشتووەتە شەڕى ناوخۆى نێوانیان.

 

مێژووى سەرهەڵدانى پەیوەندى نێوان ئەو دوو پارتە دەگەرێتەوە بۆ هەشتاکانەى سەدەى ڕابردوو، کە رێککەوتنى هەردوولاى لێکەوتەوە، بەڵام لەساڵى 1985 دواى ئۆپراسیۆنێکى سەربازى تورکیا دژى پەکەکە، رێککەوتنەکە کۆتایی پێهات و گرژى نێوان هەردوو حزبەکە دەستیپێکردەوە و کە تا سەرەتاى نەوەدەکان بەردەوام بوو، هەندێکجار پێکدادانى چەکدارى لەنێوانیان روویدەدا.

 

ساڵێک دواتر و لەساڵى 1991 دواى دەستپێکردنى ئۆپراسیۆنێکى سەربازى تورکیا، شەڕێکى فراوان کە چەندین ساڵى خایاند لەنێوان هەردوولا هەڵگیرسا تا ساڵى 1997 کە رێککەوتن لەسەر کۆتایی هێنان بەشەڕ.

 

گرژییەکانى پەکەکە و پارتى لەدواى هێرشەکانى داعش لەساڵى 2014 و کۆتایی هاتن بەو شەڕە، پێینایە قۆناغێکى نوێوە و پەڕیەوە بۆ رۆژئاواى کوردستان دواى ئەو ئەزمونە خۆبەرێوەبەرییەى لەناوچە کوردییەکان دروستببوو، کە پارتى بە دەسەڵاتى پەکەکە ناویدەبات و پشتیوانى لەچەند حزبێک دەکات لەو بەشەى کوردستان کە لەگەڵ دەسەڵاتى خۆبەرێوەبەرى دان بەیەکتردا نانێن.

 

هەروەها لەبەشێک لەو ناوچانەى لەداعش پاککرانەوە، بەتایبەتى لە سنورى شنگال چەند جارێک گرژى و ئالۆزى لەنێوان پارتى و پەکەکە روویداوە تا ئاستى پێکدادانى چەکدارى.