گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

تێکدان یان گفتوگۆ؟

بژاردەكانی عێراق بۆ ڕوبەڕوبوونەوەی دەستدرێژییەكانی توركیا چین؟

2020.08.17 - 22:39
بژاردەكانی عێراق بۆ ڕوبەڕوبوونەوەی دەستدرێژییەكانی توركیا چین؟

ناس کورد- 

گرژییەکانی عێراق و تورکیا پێدەدەنێنە قۆناغێکی نوێوە و جیاواز لە ڕابردوو هاوڵاتیانی عێراقی توڕەیی خۆیان لە دەستوەردانە سەربازییەکانی تورکیا لەعێراق دەردەبڕن، چاودێرانیش باس لە چەند کارتێکی عیراق دەکەن لە دژی تورکیا، پێشیانوایە، کازمی نایەوێت لەئێستادا دۆخەکە لەگەڵ تورکیا ئاڵۆز بکات.

 

چەندین ساڵە توركیا و عێراق هەوڵی ئەوە دەدەن دوور بكەونەوە لە ناكۆكیەكانیان لەسەر پرسی ئۆپراسیۆنە سەربازییەكانی توركیا لەناو خاكی عێراق لەدژی پەكەكە، بەڵام ئێستا بارودۆخەكە گۆڕاوە، شەقام دژی دەستێوەردانی دەرەكییە، بەتایبەتی دوای گرتنە دەستی پۆستی سەرۆكوەزیران لەلایەن كازمی. 

 

بەمدواییانەش ڕوداوی كوژرانی دوو ئەفسەری پلە باڵای هێزەكانی عێراق لەلایەن فڕۆكەكانی توركیاوە ناوچەی سیدەكان، هێندەی تر بارودۆخەکەی قوڵترکردەوە و بووە هۆی ئەوەی چەند جارێك عێراق باڵیۆزی توركیا بانگهێشت بكات و یاداشتنامەی توندی ڕادەست بكات و سەردانێكی وەزیری بەرگریی ئەو وڵاتەش بۆ بەغدا هەڵبوەشێنێتەوە.

 

بەپێی ڕاپۆرتێكی كەناڵی حوڕەی ئەمریكیی، چاودێران پێیانوایە ورژواندنی گرژی و ئاڵۆزییەكان لەگەڵ توركیادا دواهەمین بیرۆكەی كازمییە، بەهۆی ئەوەی لەئێستادا ناكۆكییەكانی ئێران و ئەمریكا گەیشتووەتە ئاستێكی مەترسیدار و ئاڵنگارییە ناوخۆییەكانیش بەسەرهەڵدانی ناڕەزایەتی شەقام لەدژی دەزگاكانی دەوڵەت وقەیرانی كۆرۆنا و دەستپێكردنەوەی هێرشەكانی داعش، چەند قەیرانێكی بەردەوامی دیكەن، بۆیە کازمی نایەوێت ئەو سەرئێشەیەش توشی خۆی بکات. 

 

پرسیاری چاودێرانیش ئەوەیە، لەبارودۆخێكی ئاوەهادا بەغدا ئامادەسازە بۆ ڕاگرتنی دەستوەردانە سەربازییەكانی توركیا و ئەو كارتانە چین كە بەكاریاندەهێنێت؟

 

كارتەكانی فشار

حسێن عەلاوی، مامۆستای ئاسایشی نیشتیمانی لەزانكۆی نەهرینی بەغدا بەكەناڵی حوڕەی ئەمریكی ڕاگەیاندووە، عێراق پابەندە بە پرەنسیپی دراوسێی باش و لەماوەكانی ڕابردووشدا هەوڵەكانی خۆی بۆ پرسە ناوخۆییەكان تەرخانكردووە و نایەوێت بچێتە ناو ململانێی دەرەكیەكانەوە.



ئاماژەی بۆ ئەوەشكردووە، لەهەمان كاتدا بەغدا كارتی فشاری گەورەی بەدەستەوەیە بۆ فشارخستنە سەر ئەنقەرە بۆ ڕاگرتنی دەستوەردانەكانی و گەر بەردەوامبێت لەسەری ئەوا ئەویش پەنا بۆكارتەكانی دەبات.

 

ئەو پسپۆڕە ڕوونیشیكردووەتەوە، پەنابردن بۆ ئەنجومەنی ئاسایش و ئەمریكا و ئەوروپا یەكێكن لەكارتەكان بۆ ڕاگرتنی تورکیا لە دەستدریژییەكانی، هەروەها  هەڵوێستی عەرەبیش پاڵپشت و پشتیوانی عێراقە و ڕۆڵیان لەفشار كردن بۆ سەر ئەنقەرە دەبێت.

 

داواشیكردووە، ئەنقەرە كێشەكانی خۆی لەگەڵ پارتی كرێكارانی كوردستان بەڕێگەی دایەلۆگ و دانوستان لەناوخۆی توركیادا چارەسەر بكات  و گرنگیشە پابەندبێت بە پرەنسیپی دراوسێی باش بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی لەگەڵ عێراقدا.

 

گۆڕەپانێكی نوێی شەڕ

بەپێی كەناڵە ئەمریکییەکە، عێراق وەكو زەمینەی شەڕێكی نوێ دەردەكەوێت لەنێوان هەژموونی توركیا و نەیارە عەرەبەكانیدا، ئەوەش دوای سوریا و لیبیا، هەریەكە لە سعودیە و میسر و ئیماراتیش هەوڵی دەركردنی عێراق لەهەژموونی ئێرانی دەدەن و كردەوەكانی توركیاش توڕەیی شەقامی بەدوای خۆیدا هێناوە، لەلایەكی دیكەشەوە ئێستا عێراق هەوڵی پێشخستنی پەیوەندیەكانی لەگەڵ كورد بەتایبەتی لەسوریادا دەدات.

 

دوای هێرشە فڕۆكە بێفڕوانەكەی توركیا لە 12ی ئابی ئەم مانگە، كۆمكاری عەرەبی و ئەنجومەنە پەرلەمانیەكەی بەڵێنی پاڵپشتیكردنی عێراقیان بۆ ڕاگرتنی هێرشەكانی توركیا دەربڕی و میسریش كردەوەكانی توركیای بەهەڕەشە بۆ سەر ئاساایشی هەرێمی وەسفكرد و ئیماراتیش توركیای بەوە تۆمەتبار كرد كە دەستوەردان لەكاروباری وڵاتانی عەرەبیدا دەكات.

 

هەر بەپێی كەناڵەكە، بەغدا هەوڵی بەدەستهێنانی هاریكاری عەرەبی لەسەر پرسی فشارخستنە سەر توركیا و هاوسەنگی ڕاگرتن لەنێوان ئێران و توركیا دەدات، بەڵام گرفتی دیكە سەرهەڵدەدات، ئەویش پەیوەندی بەزیانە ئابوورییەكانەوە هەیە لەئەنجامی گرژتربوونی پەیوەندییەكانی نێوان ئەنقەرە و بەغدا.

 

پێشتر وەزارەتی دەرەوەی عێراق لەبەرامبەر پێشێلكارییەكانی توركیادا ڕاگەیاند، بژاردەی بەهێزیان لەبەردەستدایە لەدژی ئەنقەرە و ئاماژەی بەكارتی پەیوەندی بازرگانیش كرد، بەڵام چاودێران پێیانوایە زەحمەتە كاردانەوەكانی عێراق ئاستی دیپلۆماتی ببەزێنیت و بگاتە بژاردەكانی دیكە.

 

عەلاوی بەدووری دەزانێت ئەو دوو وڵاتە پەنا ببەنە بەر كارتی ئابووری بۆ فشارخستنەسەر یەكدی و بەرنامەی حكومەتی عێراقیش ئەوەیە كەرتی ئابووری لەئاڵنگارییە سیاسییەكان بەدووربخرێتەوە.