گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

نهێنی مادە سەوزەکەی سەرمانگ چییە؟ زانا چینیەكان گرێ ئاڵۆسكاوەكەیان كردەوە

2020.07.09 - 19:01
نهێنی مادە سەوزەکەی سەرمانگ چییە؟ زانا چینیەكان گرێ ئاڵۆسكاوەكەیان كردەوە

ناس کورد- 

دوای ئەوەی مادەیەكی سەوزی نامۆی سەر مانگ زاناكانی تووشی سەرسووڕمانكرد كە لەگەشتێكی ئاسمانیدا لەساڵی 2019 دۆزرایەوە، زانا چینیەكان لە دەستنیشانكردنی سروشت و پێكهاتەی مادەكە سەركەوتن و گرێ ئاڵۆسكاوەكەیان لەبارەی مادەكەوە كردەوە.

 

گۆڤاری نیوزویكی ئەمریكا بڵاویكردووەتەوە، زانا چینیەكان دەڵێن، مادە سەوزەكە كە لەسەر مانگ دۆزراوەتەوە، مادەیەكی تێكەڵەیە لەكانزاكان، بەهۆی پێكدادانی تەنەكانەوە تواوەتەوە.

 

زاناكان توانیوشیانە ئەو پێكهاتە كیمیاییە و بنەڕەتی مادە ناڕوونەكە دیاریبكەن كە لەشێوەی چەترێك دەچێت و لەچەند مانگی ڕابردووشدا بووەتە مایەی مشتومڕیان لەسەری.

 

لەگەشتێكی یۆتۆ-2 دا زانا چینیەكان توانیان بۆ یەكەمجار مادە تاریكەكە بدۆزنەوە، ئەوەش لەمیانی گەڕان لەبەرزونزمایەكانی فۆن كارمان.

 

بەپێی ئەو شیكارییەی كراوە بۆ مادەكە لەلایەن كۆمەڵێك لەتوێژەرانەوە لەئەكادیمیای چین بۆ زانستەكان جەخت لەوە دەكرێتەوە کە ئەو مادەیە هیلامیی نیە، بەڵكو تێكەڵەیەكی ڕەقە لەئەنجامی بەرزبونەوەیەكی لەڕادەبەدەری پلەكانی گەرماوە بەهۆی كاریگەری  پێكدادانی تەنە كۆنەكانەوە تواوەتەوە.

 

تیمی توێژەران دەڵێن، ئەو مادەیە جۆرێكە لەپرشی بەردی ڕەق و دواتر تواوەتەوە و یەكیگرتووەتەوە، بەهۆی كارلێك و هێزی دەرەكیەوە و هاوشیوەی پێكەوەبەستن ( لەحیم كردن) بەهۆی پێكدادانەكانەوە یەكیگرتووە.

 

لەسەرەتادا مادەكە سەرنجی ئەو زانایانەی ڕاكێشاوە كە سەرپەرشتی كەشتی یۆتۆ-2یان كردووە، بەهۆی ئەوەی بۆچوونی جیاوازییان لەسەر ئەو خۆڵە هەبووە كە بەدەرووبەری فۆن كارماندا بینیویانە و سەرەتا نەیانزانیوە چیە.

 

هەر بەپێی ڕاپۆرتی گۆڤارەكە لەوكاتەدا زاناكان مادەكەیان بە (سەوزە تاریكەكە) یاخود سێبەری چەتر وەسفكردووە، بەهۆی ئەوەی لەڕێگای كامێرا تایبەتەمەندەكانەوە بەشێوەی تیشكدانەوەی جیاواز لە دەورووبەری مانگ دەركەوتووە.

 

گۆڤارە ئەمریكیەكە هەڵە لەناسینەوەی مادەكەی لەسەرەتادا بۆ هەڵە لە دابەشكردنی وەرگیرانی بەڵگە ئەسڵییەكە لەلایەن دەسەڵاتدارانی چینەوە گەڕاندووەتەوە.

 

هەندێك پێیانوایە ئەو مادەیە لە چالاكیەكی بوركانیەوە دەرپەڕیوە، بەڵام توێژەرە چینیەكان ئەوە ڕەتدەكەنەوە و ئاماژەیان بۆ ئەوەكردووە، بۆ ماوەی 3 ملیار ساڵە هیچ جۆرە بوركانێكی چالاك  لەمانگدا ڕووینەداوە.