گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

ڤیتۆکەى ڕوسیا و چین هاووڵاتیانى سوریا دوچارى مەترسى برسێتى دەکاتەوە 

2020.07.08 - 23:05
ڤیتۆکەى ڕوسیا و چین هاووڵاتیانى سوریا دوچارى مەترسى برسێتى دەکاتەوە 

ناس کورد-

ڤیتۆیەکی ڕوسی و چینی لە ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی ئاستەنگی بەرانبەر گەیاندنی هاوکاری مرۆیی بۆ نێو سوریا دروستدەکات و هاووڵاتیانی ئەو وڵاتە دوچاری مەترسی برسێتی دەکاتەوە بەتایبەتی ناوچەکانی باکوری ڕۆژئاوای ئەو وڵاتە. 

 

بەگوێرەی هەواڵێکی ڕۆژنامەی"گاردیان"ی بەریتانی،  "وسیا و چین بەشێوەیەکی هەڵپەرستانە و نامرۆڤانە مافی خۆیان بۆ دژایەتیکردنی بڕیارێکی ئەنجومەنی ئاسایشی نێوەدەوڵەتی بەکارهێناوە کە لەلایەن (ئەڵمانیا وبەلجیکا)وە پێشکەشکراوە بۆ دڕێژەپێدان بە گەیاندنی هاوکارییە مرۆییەکان بۆ سوریا لەڕێگەی دووی خاڵی سنوری نێوان ئەو وڵاتە و تورکیا".

 

ڕۆژنامە بەریتانییەکە ئاماژەی بەوەکردوە ، "ڕوسیا داویکردووە ماوەی دڕێژکردنەوەی گەیاندنی هاوکارییەکان بۆ سوریا تەنها شەش مانگ بێت و لەڕێگەی یەک خاڵی سنورییەوە بێت، ئەمە لەکاتێکدایە کە  بڕیاری گەیاندنی هاوکارییەکانی پێشوو لە ڕۆژی هەینی داهاتوودا کۆتایی دێت".

 

لای خۆشییەوە ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، هەڵویستەکانی ڕوسیاو چینی بە " ئابڕوبەر و ترسناک " ناوبردووە. 

 

شیرین تادرۆس، سەرۆکی نوسینگەی ڕێکخراوەکە لە نەتەوە یەکگرتووەکان لەو بارەوە ئاماژەی بەوەداوە : "بەردەوامی گەیشتنی هاوکارییە مرۆییەکان و کراوەبوونەوەی دەروازە سنورییەکان ژیانی ملیۆنەها هاووڵاتی سوریا لە مردن بە برسیبوون ڕزگاردەکات".

 

ئەو بەرپرسە نێونەتەوەییە داواشیکردووە، "دەروازەی سنوری (یەعروبیە) لەگەڵ عێراقدا کراوە بێت کە ئێستا ڕوسیا ڕێگری دەکات لەگەیاندنی هاوکارییەکان لەو خاڵە سنورییەوە".

 

هاوکات، دێڤید میلیباند، سەرۆکی لیژنەی فریاکەوتنی نێودەوڵەتی لەو بارەیەوە دەڵێت: " هەردوو خاڵی سنوری "بابولهەوا و بابول سەلام" بە هەموو توانایانەوە کاردەکەن بۆ گواستنەوەی هاوکارییەکان بۆ زیاتر لە سێ ملیۆن هاووڵاتی سوری".

 

ئاماژەى بەوەشکردووە، "لە پێناو سیاسەتدا ڕوسیا و چین ژیانی هاووڵاتیانی سوریایان خستوەتە سەر لێواری هەڵدێر".

 

بەگوێرەی نەتەوە یەکگرتووەکان زیاتر لەنیوەی دانیشتوانی ڕۆژئاوای کوردستان خواردن و دەرمانی پێویستیان نییە. تاکە ڕێگا بۆ پڕکردنەوەی ئەو پێداویستیانە دەروازە سنورییەکانی نێوان عێراق و ڕۆژئاوای کوردستانن. پێش شەش مانگ، لەبەر ناڕەزایی روسیا و چین، ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی دەروازە سنورییەکانی سەر ڕۆژئاوای کوردستانی داخست و بەهۆیەوە دۆخی مرۆیی ناوچەکە زۆر خراپ بووە.

 

ڕوسیا کە هاوپەیمانێکی نزیکی حکومەتی سوریایە بە خێرایی لە سەرەتاوە دژی ئەو پڕۆژە بڕیارە وەستایەوە. پڕۆژە بڕیارەکە بە 13 دەنگی بەڵێی ئەندامانی ئەنجوومەنی ئاسایش و دوو دەنگی نەخێر و ڤیتۆ و یەکلاکەرەوەی روسیا و چین پەسەندنەکرا.

 

مانگی ڕابردوو ئەڵمانیا و بەلجیکا ڕەشنووسی پڕۆژە بڕیارێکی نوێیان پێشنیازکرد کە رێگا بە کردنەوەی دەروازەی (تەلکۆچەر) دەدات بۆ ڕۆژئاوای کوردستان.

 

 بەگوێرەی سەرچاوەکانی هەواڵ، ئەمریکا و بەریتانیا پشتگیری ئەو ڕەشنووسەیان کرد و لە دانوستانەکان پێداگیریان لەسەر کردنەوەی خاڵی سنووری تەلکۆچەر کردبوو. بەڵام روسیا هەڕەشەی ڤیتۆی کردبوو. باڵوێزی روسیاش ئەو داوایەی ڕەتکردەوە .

 

 ئاماژە بەوەشکراوە، "ئەگەر ئەمریکا و بەریتانیا پێداگیری لە کردنەوەی تەلکۆچەر بکەن ئەوا مۆسکۆ دژایەتی کردنەوەی هەردوو خاڵی سنوری بابولهەوا و بابول سەلامیش دەکات.

 

لای خۆشییەوە بەرنامەی خۆراکی جیهانی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان، لە ڕاپۆرتی مانگانەی خۆیدا لەبارەی ڕەوشی مرۆیی سوریا هۆشداریداوە لەبەرزبوونەوەی نرخی خۆراک لەو وڵاتە بەشێوەیەکی کۆنترۆڵ نەکراو کە هیچ کات پێشتر نەگەیشتووەتە ئەو ئاستە.

 

بەگوێرەی ڕاپۆرتەکە، لە سوریا نرخی خۆراک و کەلوپەل بە ڕێژەی 48% بەراورد بە مانگی ئایار زیادیکردووە، نرخەکانی ئێستا سێ هێندەی هەشت مانگ پێش ئێستان، تاوەکو ئێستا شەش ملیۆن و 700 هەزار کەس ئاوارەبوون، نۆ ملیۆن و 300 هەزار کەس خۆراکی پێویستیان نییە، دوو ملیۆن و 200 هەزار کەسی دیکەش مەترسیی ئەوەیان لەسەرە کە خۆراکی پێویستیان نەمێنێت.

 

بەرنامەی خۆراکی جیهانی هۆشداری دەدات کە پێویستیی بە 269 ملیۆن دۆلاری دیکە هەیە بۆ ئەوەی بەردەوامبێت لە پێشکەشکردنی هاوکارییەکانی و ئەگەر لانیکەم 200 ملیۆن دۆلار تاوەکو مانگی ئاب تەرخان نەکرێت، ئەوا ناچاردەبن کە هاوکارییەکانیان کەمبکەنەوە.