گه‌ڕان

Shadow Shadow
سیاسه‌تی

لە بەردەم مەترسی پەككەوتن و هەڵوەشاندنەوەدایە

چارەنوسی پڕۆژەیەكی ستراتیژیی نەوتی نێوان ئوردن و عێراق نادیارە

2020.05.23 - 15:19
چارەنوسی پڕۆژەیەكی ستراتیژیی نەوتی نێوان ئوردن و عێراق نادیارە

ناس کورد-

قەیرانی كۆرۆنا و دابەزینی نرخەكانی نەوت كاریگەری لەسەر پڕۆژەی ڕاكێشانی بۆرییەكی نەوتی لەنێوان عێراق و ئوردندا دروستكردووە، كە سەرۆكوەزیرانی پێشووی عێراق گرنگیەكی زۆری پێ دەدا، پڕۆژەكە لە بەردەم مەترسی پەككەوتن و هەڵوەشاندنەوە و تەواونەكردندایە.

گۆڤاری فۆربسی ئەمریكی بڵاوی كردووەتەوە، گەرچی بەغدا و عومان جەختیان لەسەر بەردەوامی پڕۆژە ستراتیژیەكە كردووەتەوە لە قۆناغی داهاتودا بەڵام ئێستا ئاڵنگەرییەكانی بەردەمى زۆرن.  

 

پێشتر وەزارەتی نەوتی عێراق لە ڕاگەیەنراوێكدا ئەم مانگەی بۆ وادەی ڕادەستكردنی پلانە تەكنیكیەكانی دیاریكرد بە كۆمپانیا ئامادەباشەكان.

 

بەڵام بەوتەی عاسم جیهاد، وتەبێژی وەزارەتەكە، نیشانەیەكی تری سستی بۆ ئەو پڕۆژە زەبەلاحە دواخستنی وادەكەیەتی و بەهۆی قەیرانی كۆرۆناوە، ئەو كۆبونەوەیەی بڕیاربوو لە عومان لەو بارەیەوە بەرێوەبچێ دواخراوە.

 

لای خۆشیەوە، هالە زەواتی، وەزیری وزە و سەرچاوە سروشتیەكانی ئوردن ڕایگەیاندووە، كارەكان بۆ جێبەجێكردنی پڕۆژەكە دەستپێدەكات بەكۆتایی هاتنی پەتاكە.

 

گرفتێكی تر كە بەربەست لە بەردەم پڕۆژەكەدا دروست دەكات، دابەزینی داهاتەكانی نەوتە بەڕێژەی 75 % لە مانگی ڕابردوودا، ئەوەش بەهۆی دابەزینی نرخەكەیەوە.

 

هاری ئیستبانیان لە پەیمانگای وەزی عێراقی دەڵێت، ئەگەر هەیە هێڵی بۆرییەكان كە بەهاكەی چەندەها ملیار دۆلارە لەئێستادا بخرێتە خوارەوەی خشتەی پێشبینییەكانی كارەكەوە.

 

شارەزایانی بوارەكە بەهۆی گومان لە سەقامگیریی بازاڕەكانی نەوت، بەدووری دەزانن لەئێستادا وەبەرهێنەران كار لەو پڕۆژەیەدا بكەن.



لەلایەكی ترەوە، سەعد ناجی كە یەكێكە لە دامەزرێنەرانی ئەنجومەنی كاری عێراقی ڕایگەیاندووە، زیندوكردنەوەی بیرۆكەی هێڵێ بۆرییەكان میكانیزمێكیە بۆ باشكردنی پەیوەندییە بازرگانیەكانی نێوان ئوردن و عێراق بەتایبەت لەدوای ساڵی 2003 ەوە.

 

ئاماژەی بۆ ئەوەش كردووە، گۆڕانكاری لە نرخەكانی نەوت و ئەگەری نەیارێتی پڕۆژەكە لەلایەن ژمارەیەك دەزگا و بەرپرسانەوە وای كردووە پڕۆژەی ڕاكیشانی هێڵی بۆرییەكان جدی نەبن.

   

 

هاوكات گاری فۆگلەر، خاوەنی كتێبی (عێراق و سیاسەتی نەوتی) و هەروەها ڕاوێژكاری پێشووی نەوتی ئەمریكا لە عێراق ڕایگەیاندووە، دوای قەیرانی كۆرۆنا هیچ هەنگاوێكی پێویست بۆ ئەو پرۆژەیە نابینێت.

 

باسی لەوەشكردووە، ڕەنگە پڕۆژەكە داهاتی پەسەند كراوی باشی هەبێت بەتایبەت لەكاتێكدا عێراق نەتوانێت هەناردەكردنی دانەوێڵە بۆ وڵاتانی كەنداو زیاد بكات و پێویستی بەزیاتر هەناردە كردنی نەوت بێت بۆ زیاتركردنی داهاتەكەی.

 

گۆڤاری فۆربس ئاماژەی بۆ ئەوەش كردووە، ئاڵنگارییەكانی تر كە دێنە سەر ڕێگای جێ بەجێ كردنی پڕۆژەكە دەستپێكردنەوەی چەند کارە توندوتیژییەکانى چەكدارانی داعش و ئاستەنگی گەرەنتی كاری كۆمپانیا جێ بەجێكارەكانە لەو پڕۆژەیەدا.

 

گۆڤارەكە باسی لەبایەخی هێڵی بۆرییەكانی نێوان كێڵگەكانی نەوتی بەسڕە و بەندەری عەقەبی ئوردن كردووە، كەگرنكی خۆی هەیە لەكاتی سەرهەڵدانی بارگرژیەكانی گەرووی هورمز و كەنداودا.

 

 

باس لەوەشكراوە، ڕێكکەوتنەكەی نێوان عێراق و ئوردن ساڵی 2013 واژۆ كراوە كە بریتین لەدوو قۆناغ، یەكەمیان درێژكردنەوەی هێڵێكە لە كێڵگەی نەوتی ڕومێلەوە بۆ شاری ئەنبار كە بتوانێ لەوێوە ڕۆژانە 2 ملیۆن و 25 هەزار بەرمیل بگوازێتەوە.

 

قۆناغی دووەمیش، درێژكردنەوەی بۆریەكەی لەحەدیسەوە بۆ بەندەری عەقەبە بتوانێ ڕۆژانە بەرمیلێك نەوت بگوازێتەوە كە 150 هەزار بەرمیلیی بۆ ئوردن دابین بكرێت.