Shadow Shadow

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

12:38 پێنج شه‌ممه‌ 11 نیسان 2019
article image

ناس كورد-سۆڕان ڕەشید

عومەر حەسەن بەشیر، سیاسی و فەرماندەی سەربازیی سودانی، ساڵی 1989 بە کودەتایەکى سەربازیی دەسەڵاتی گرتەدەست.

دوای 30 ساڵ لە فەرمانڕەوایی وڵات، ڕۆژی 11ی نیسانی 2019 و لەدوای چوار مانگ لە خۆپیشاندان، سوپای سودان لەسەرکارلابردنی عومەر حەسەن بەشیری ڕاگەیاند.

 

دیارترین قۆناغەکانى ژیانى بەشیر

  • لەدایکبوون و گەورەبوون و خوێندن

عومەر حەسەن بەشیر لە ڕۆژی 1ی کانونی دووەمی 1944 لە گوندی حۆشە لە شاری شندی باکوری سودان لەدایک بووە.

بەشیر ماستەری هەیە لە زانستە سەربازییەکان لە کۆلێژی فەرماندە و ئەرکان لە ساڵی 1981، دواتر لە ساڵی 1983 ماستەری لە زانستە سەربازییەکان لە مالیزیا بەدەستهێناوە، پاشان لە ساڵی 1987دا، ئەکادیمیای زانستەکانى بەڕێوەبردنی تەواوکردووە.

 

  • ئاڕاستەى بیرکردنەوە

بەشیر لایەنگری خۆی بۆ ڕەوتە ئیسلامییەکان نەشاردووەتەوە، ئەو کودەتایەشی کە لە 30ی حوزەیرانى 1989دا سەرکردایەتى کرد، لەلایەن ئیسلامییەکانەوە پشتگیری کرا.

بەشیر یەکێکە لە خوێندکارەکانى حەسەن تورابی، بیرمەندی ئیسلامی کۆچکردوو، بەجۆرێک سودانییەکان دەیانووت، عومەر بەشیر بە ڕۆژ سەرۆکە و بە شەویش خوێندکارێکى گوێڕایەڵە و حەسەن تورابیش سەرۆکى ڕاستەقینەى وڵاتە.

بەڵام دواتر بەشیر لە تورابی هەڵگەڕایەوە و چەندینجار خستیە زیندانەوە و چەند گۆڕانکارییەکیش لە دەسەڵاتەکەیدا ڕوویدا.

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • ئەزمونی سیاسیی بەشیر

بەشیر زۆربەى تەمەنی لە بنکە سەربازییەکاندا بەسەربردووە و هەر لە سەرەتای گەنجییەوە چووەتە ڕیزەکانى سوپا و زۆربەى پلەکانى بڕیوە، هەر ئەوەش دەرگایەک بوو بۆ سەرکردایەتیکردنی کودەتا سەربازییەکەى 1989ی سودان.

لە سەرەتا دەسەڵاتەکەیەوە، بەشیر سازشکردنی لە بابەتى پەیوەندی دین و دەوڵەت و پێدانی مافی چارەى خۆنوسین بە سودانییە باشورییەکان ڕەتکردەوە.

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

  • شەری باشوری سودان

بەشیر هەوڵیدا فشارە دەرەکییەکان لاواز بکات، لە ساڵی 1996 ڕێککەوتنى ئاشتی لەگەڵ گروپی ڕیاک مشار لە باشوری سودان واژۆ کرد.

دواتر هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ نێوەندگیری لە نێوان حکومەتى بەشیر و بزوتنەوەى نەتەوەیی ڕزگاریی سودان بەردەوام بوو. پاشان لە ساڵی 2002دا لە پایتەختی ئۆگەندا عومەر حەسەن بەشیر و جۆن قرنق سەرۆکى بزوتنەوەکە کۆبوونەوە و ڕێککەوتنى “مشاکوس”یان واژۆ کرد، بەو پێیەش، جێبەجێکردنی شەریعەتی ئیسلامی تەنها بەسەر بەشی باکوردا هێشتەوە و مافی چارەی خۆنوسینیشی بە بەشی باشوری وڵات دا.

لە ئابی 2003دا، حکومەتەکەى بەشیر و بزوتنەوەى نەتەوەیی ڕزگاریی سودان گەیشتنە ڕێککەوتنێکى دیکە لە وڵاتی کینیا لەبارەى ڕێکارە ئەمنیی و سەربازییەکانى بەشی باشوری سودان.

لە ساڵی 2005دا، حکومەتەکەى بەشیر ڕێککەوتنی ئاشتی و دابەشکردنی سامان و دەسەڵاتی لە نێوان باکور و باشوری وڵات واژۆکرد، دواتر و لە 9ی کانونی دووەمی 2011دا، لە ڕیفراندۆمێکدا باشورییەکان دەنگیان بە جیابوونەوە دا و دەوڵەتی “باشوری سودان”یان دروستکرد.

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • قەیرانى دافۆر

ناکۆکی و قەیرانێکى دیکە کە بەرۆکی ژیانی سیاسی و سەربازی بەشیری گرتبوو قەیرانى هەرێمی دافۆر بوو لە ڕۆژئاوای وڵات، سەرەتا و ساڵی 2001 ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی بەهۆى تاوانی جەنگ لە دافۆر، چەند سزایەکی ئابوری بەسەر سوداندا سەپاند و گەشتی لە چەند بەرپرسێکى حکومەتیش قەدەغەکرد.

لە مانگی ئازاری 2007، لەدوای دەرچوونی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی فەرمانی دەستگیرکردنی بۆ چەند بەرپرسێکى سیاسیی و سەربازی حکومەتەکەى بەشیر دەرکرد و دوارتیش لە ساڵی 2008دا، فەرمانی گرتنی بۆ عومەر حەسەن بەشیر دەرکرد بە تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ و تاوانی لەدژى مرۆڤایەتى و تاوانی قڕکردن.

  • بەهاری عەرەبی

ساڵی 2013دا، هاوڵاتیانی سودان لەژێر کاریگەری بەهاری عەرەبی خۆپیشاندانیان ئەنجام دا و داوای ڕوخاندنی دەسەڵاتی بەشیریان کرد، هێزە ئەمنییەکان بە توندی ڕوبەڕوی خۆپیشاندەران بوونەوە و زیاتر لە 100 خۆپیشاندەر کوژران و هەزارانیش دەستگیرکران.

هەر لە هەمان ساڵدا، دەسەڵاتەکەى بەشیر ڕوبەڕوی کودەتایەکى سەربازیی شکستخواردوو بووەوە و چەند فەرماندەیەکى سەربازیی و هەواڵگریی نزیک لە ئیسلامییەکانیش تۆمەتبارکران و دورخرانەوە.

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  • مانگرتن و کەوتن

لە کۆتایی ساڵی 2018دا، جارێکى تر سودانییەکان خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییان بۆ دابینکردنی خزمەتگوزاری گشتیی دەستپێکردەوە و دواتر داواکاری خۆپیشاندانەکان گۆڕا بۆ ڕوخانی دەسەڵاتی بەشیر.

لەدوای چەند مانگێک لە خۆپیشاندانی سودانییەکان لەبەردەم بینای فەرماندەیی ئەرکانی سوپا، خۆپیشاندەران داوایان لە سوپای کرد دەستێوەردان بکات بۆ لەسەرکارلابردنی بەشیر.

لە بەرەبەیانى 11ی نیسانی 2019، تەلەفزیۆنی فەرمی سودانەوە سواپی لەسەرکارلابردنی بەشیری ڕاگەیاند و زیاتر لە 100 سەرکردەی سیاسیی و سەربازیی نزیک لە بەشیریان دەستگیرکرد و ئەنجومەنى کاتیی بەڕێوەبردنی وڵاتیان دروستکرد.

عومەر بەشیر، سەربازێک 30 ساڵ فەرمانڕەوایی وڵاتی کرد

جۆری بابەتی دڵخوازت لەم ماڵپەڕەدا چییە؟

Loading ... Loading ...

جۆری بابەتی دڵخوازت لەم ماڵپەڕەدا چییە؟

Loading ... Loading ...
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
عاجل عاجل