fbpx
Shadow Shadow

قۆناغى نوێی دانوستانەکانى هەرێم و بەغدا

شەڕى قەرزەکان دەرگاى دانوستان دادەخات؟

16:03 چوار شه‌ممه‌ 18 ئه‌یلول 2019
article image

ناس کورد- هەڤاڵ فەتاح

 

دانوستانەکانى هەرێم و بەغدا پێیان ناوەتە قۆناغێکى نوێوە، دواى ئەوەى هەرێم کەڵەکەبوونى قەرزەکانى سەرى خستە ئەستۆى بەغدا و داوادەکات بچێتە ژێر بارى بژاردنییەوە، فراکسیۆنەکانى پەرلەمانى عێراق  بۆچونى جیاجیان هەیە، بەشێکیان پێیانوایە ئەو داوایە “بنەماى نییە” و دانوستانەکان دەباتە ڕێگایەکی داخراو، هەندێکشیان داوادەکەن بە گفتوگۆ چارەسەر بکرێت.

.

دواى نزیکەى هەفتەیەک لە لێدوانى وتەبێژى حکومەتى هەرێم لەبارەى ئەوە بەغدا 80 ملیار دۆلارى هەرێم قەرزارە، سەرۆک کۆمارى عێراق بەسەرۆکایەتى شاندێکى باڵا گەیشتە هەولێر بۆ گفتوگۆکردن لەبارەى چارەسەرکردنى کێشەکانى هەرێم و بەغدا و پرسی دانوستانەکانەوە کە تا ئێستا ئەنجامێکى ئەوتۆى لێنەکەوتووەتەوە.

.

سائیرون: دانوستانەکان دەباتە ڕێگایەکی داخراو

فراکسیۆنە جیاجیاکانى پەرلەمانى عێراق کە چاودێرى ئاڕاستەى گفتوگۆکانى هەرێم و بەغدا دەکەن، بۆچونى جیاجیان هەیە لەو بارەیەوە، هەندێکیان پێیانوایە دانانى مەرجى بژاردنەوەى قەرز لەلایەن هەرێمەوە بۆ بەغدا، دانوستانەکان دەباتە ڕێگایەکی داخراو.

.

جەواد حەمدان، ئەندامی پەرلەمانی عێراق لە هاوپەیمانی سائیرونى سەر بە رەوتى سەدر، کە خاوەنى زۆرترین ئەندامى پەرلەمانن، بە ناس کوردی ڕاگەیاند “ئەو کێشانەی کە ئێستا لە نێوان حکومەتی فیدراڵی و هەرێمدا هەن نویێ نین بەڵکو کەڵەکەبووی ساڵانی ڕابردوون، کێشەکان بەهۆی سەپاندی ئارەزوو نابەجێیەکانی هەردوولا چارەسەر نەکراوەن”.

.

وتیشی “نابێت دانوستانەکان بە هیچ شێوەیەک تەرازووەکەی دژ بە لایەنێک بێت، دەبێت هەردوولا بچنە ژێر باری سازشەوە ئەوەش لە پێناوی بەرژەوندی میلـلەتی عێراق بەگشتی و گەلی کوردستان بە تایبەتی” .

.

پەرلەمانتارەکەى سائیرون، جەختی لەوەشکردوە، دەبێت هەردوولا نەرمى نیشان بدەن لە داواکارییەکانیان، نابێت بە هیچ شێوەیەک سووربن لەسەر داواکارییەکانیان هەموو شتێک دەبێت بە دانووستان چارەسەر بکرێت.

شەڕى قەرزەکان دەرگاى دانوستان دادەخات؟

.

سەبارەت بەو 80 ملیار دۆلاری کە هەرێم لە حکومەتی فیدراڵی داوادەکات جەواد حەمدان، وتی “پێش هەموو شتێک دەبێت حکومەتی هەرێم دەستور جێبەجێ بکات ئەو بەندانەی کە لە ناو دەستوردا هاتوون دەربارەی ڕادەستکردنی نەوت و داهاتی دەروازە سنوورییەکانی بە حکومەتی فیدراڵی جێبەجێبکات، ئەوکات داوای ئەوە 80 ملیار دۆلارە بکات”.

.

پێشیوایە سوربوونی هەرێم لە سەر ئەو مەرجە دانووستانەکان دەگەیەنێتە ڕێگایەکی داخراو. هیواشی خواست شاندی دانووستکاری هەردوولابە شێوەیەکی گونجاو ئەو پرسە چارەسەر بکەن، وتیشی “دڵنیام هەردوولا چارەسەری دەکەن”.

.

هاوپەیمانى فەتح: ئەو داوایە هیچ بنەمایەکی نییە

هێشتا حکومەتى عێراق بەفەرمى هیچ هەڵوێستێکى نیشاننەداوە لەبارەى ئەو قەرزەوە کە هەرێم داوایدەکات، دیاریش نییە چ کاریگەرییەک لەسەر ئاڕاستەى دانوستانەکان دروستدەکات، هاوپەیمانى فەتحیش پێیوایە داواکەى هەرێم “هیچ بنەمایەکی نییە”.

.

پاساوى حکومەتى هەرێم بۆ داواکردنى ئەو قەرزانە ئەوەیە، کە بڕینى بەشە بودجەکەى لەلایەن بەغدا و خەرجى ئاوارەکان و خەرجییەکانى شەڕى دژى داعش، هۆکارى کەڵەکەبوونى قەرزەکان بوون، بەڵام دیار نییە عێراق دەچێتە ژیربارى بژاردنەوەى ئەو قەرزانەوە یان نا.

.

قەرزەکان بەشێکیان تایبەتن بە پاشەکەوتى موچەى فەرمانبەران و قەرزى کۆمپانیا نەوتییەکان و بڕینى شایستە داراییەکانى هەرێم لەلایەن بەغداوە.

.

سەعد شاکر عەزیز، ئەندامى پەرلەمانی عێراق، لە هاوپەیمانی فەتح کە بەیەکێک لەو فراکسیۆنانە دادەنرێت کە پشتیوانى حکومەتەکەى عادل عەبدولمەهدى دەکەن، تایبەت بەناس کوردی ڕاگەیاند “ئەو شاندە حکومییە عێراقییەی کە ئێستا سەردانی هەرێمی کوردستان دەکەن باشترین بەڵگەیە لەسەر ئەوەی حکومەتی فیدراڵی تا دوا توانای لە هەوڵی چارەسەری کێشەکاندایە لەگەڵ هەرێم”.

شەڕى قەرزەکان دەرگاى دانوستان دادەخات؟

.

پێشیوایە “سوربوونی هەرێم لەسەر ئەو 80 ملیارە هیچ ڕەوانییە، چونکە حکومەتی عێراقی هەموو جارێک شایستە داراییەکانی هەرێمی ڕادەستکردووە، بەڵام دەسەڵاتدارانی هەرێم ئەو پارەیەیان بە شێوەیەکی دادپەروەرانە بەسەر خەڵکی کوردستان دابەش نەکردووە”.

.

ئەو پەرلەمانتارە جەختی لەوەشکردووە، ئەو پرسە دانوستانەکان بەرەو “ئاقارێکی خراپ” دەبات، ڕەچاوکردنی بەڕژەوندی خەڵکی عێراق گرنگە نابێت، تەنها بەرژەوەندی خەڵکی کوردستان لە بەرچاو بگیرێت.

.

“ئایا بودجەی گشتی عێراق چەندە؟ تاوەکو هەرێم دوای 80 ملیار دۆلار بکات، بە بۆچوونی ئێمە ئەو داوایە هیچ بنمایەکی نییە  ناڕەواشە” سەعد شاکر عەزیز، ئەندام پەرلەمانی عێراق لە هاوپەیمانی فەتح، وای وت.

.

فراکسیۆنى حیکمە: عێراق بەیەک گوژمە ئەو قەرزە ناداتەوە

دانانى مەرجى بژاردنەوەى قەرز لەلایەن هەرێم و جەختکردنەوەى بەغدا لە پابەندبوونى هەرێم بە رادەستکردنى نەوت بەپێی پڕۆژە یاساى بودجەى ئەمساڵ لەکاتێکدایە، هەردوولا کەمتر لە مانگێکیان لەبەردەستدایە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەسەر بودجەى ساڵى داهاتوو، پێش ئەوەى حکومەتەکەى عادل عەبدولمەهدى پڕۆژەى بودجە رادەستى عیراق بکات.

.

بەهۆى دیارنەبوونى ئەنجامى گفتوگۆکانیشەوە دیار نییە بەشە بودجەى هەرێم لە بودجەى ساڵى داهاتووى عێراق بە چ رێژەیەک دیاریدەکرێت، لەکاتێکدا دەنگى ناڕەزایی لەلاى بەشێک لە پەرلەمانتارە عەرەبەکان بەرزبووەتەوە و رەخنەى توند لە حکومەت دەگرن بەوەى بودجە بۆ هەرێم دەنێرێت لەکاتێکدا نەوت رادەست ناکات.

.

عەلی چبیر لازم، ئەندامی لیژنەی نەوت وگازی پەرلەمانی عێراق سەر بەڕەوتی حیکمەى ئۆپۆزسیۆن، تایبەت بە ناس کوردی ڕاگەیاند “ئێمە لەگەڵ ئەوەداین دانوستانەکانی حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی بە ئاقارێکی باشدا بڕوات، بەڵام بە هیچ شێوەیەک لەگەڵ ئەودا نیین چارەسەری سیاسی جیگرەوەی  دۆسیەی هەڵپەسێراوەکانی نێوان هەردوو لابێت”.

.

وتیشی “حکومەتی عێراق لە ئێستادا نەرمى نواندنێکی زۆری بەرامبەر بە هەرێم پیشانداوە، بەڵام  لە هەمانکاتیشدا نابێت عێراق بە هیچ شێوەیەک سازش  لە سەر مافی هاوڵاتیان عێراق بکات ئێمە بەوە ڕازینین”.

.

لەبارەى ئەو 80 ملیارەی کە حکومەتی هەرێم لە حکومەتی فیدڕاڵی داوایدەکات، عەلی لازم ئاماژەى بەوەکرد، پێیوانییە عێراق ڕازبێت بەوەی ئەو بڕە پارەیە بەیەک گوژمە بداتەوە بە هەرێم “بەڵام دەبێت لە کاتی وتوێژدا چارەسەری بۆ بدۆزرێتەوە ئەوەش لە ڕێگەی دۆزینەوەی میکانزمێک کە بە هیچ شێوەیەک کاریگەریی نەبێت لەسەر عێراق وهاوڵاتییانی عێراق، باشترین ڕێگەش بەش بەشکردنی ئەو پارەیەیە لە لایەن عێراقەوە”.

شەڕى قەرزەکان دەرگاى دانوستان دادەخات؟

.

پەرلەمانتارێکى کورد: باسکردنى قەرز کارتى دانوستانە

فراکسیۆنە کوردییەکانى پەرلەمانى عێراق کە دەیانەوێت پشکى هەرێم لە بەشە بودجەى ساڵى داهاتوو مسۆگەر بکەن، هانى هەرێم و بەغدا دەدەن بگەنە چارەسەر، هەرچەندە بەشێکیان پێیان وایە گەیشتن بە چارەسەر “ئاسان نییە”.

.

جەمال کۆچەر، ئەندامی لێژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراق (کورد)، بەناس کوردی ڕاگەیاند “ئەو 80 ملیار دۆلارەی کە حکومەتی هەرێمی  کوردستان  لە ئێستادا داوایدەکات زیاتر کارتێکە کە لەکاتى دانوستانەکاندا بەکاریدەهێنێت بۆ ئەوەى مافەکانى دەستبەر بکات”.

.

وتیشى “پێویستە هەردوولا بگەنە چارەسەر، بەڵام گەیشتن بە چارەسەر ئاسان نییە، چونکە کێشەکان قوڵن”.

 

جۆری بابەتی دڵخوازت لەم ماڵپەڕەدا چییە؟

Loading ... Loading ...

جۆری بابەتی دڵخوازت لەم ماڵپەڕەدا چییە؟

Loading ... Loading ...
Do NOT follow this link or you will be banned from the site!
عاجل عاجل